Klinik Toksikoloji Çalışma Grubu

 

  • Çetin Kaymak, koordinatör
  • Sinan Süzen
  • Hilmi Orhan
  • Terken Baydar
  • Seval İzdeş

Klinik Toksikoloji 

Klinik toksikoloji, ilaçlar ve ilaç dışı diğer kimyasal maddelerle ortaya çıkan zehirlenme durumlarının tanı ve tedavisi ile ilgilenen toksikoloji alt dalıdır. Zehirlenmeye neden olan kimyasal(lar)ın nitel ve nicel olarak belirlenmesi ve buradan elde edilen bilginin tedavi amaçlı kullanılması ile uğraşır. Maruziyet sonucu oluşan toksik yanıt, ajanın fiziksel ve kimyasal özelliklerine, vücuda giriş yoluna ve kişinin duyarlılık düzeyine bağlı olmakla beraber maddelerin istenmeyen etkileri kimyasal madde ve/veya toksik metabolitlerinin hedef dokulara yeterli konsantrasyonda ulaşmalarına da bağlıdır. Dünyada 13 milyonu aşkın doğal veya sentetik kimyasal madde olduğu bildirilmektedir, bu maddelerin yaklaşık 3000 tanesi kaza sonucu veya intihar amaçlı olarak zehirlenmelerin % 95’inde yer almaktadır. 

Zehirlenmeler tüm dünyada önemli bir sağlık sorunudur ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde insidansı % 0,07-0,7 olmakla beraber hastanelerinacil servisleri ve yoğun bakımlarına hastakabullerinin en önemli nedenleri arasındadır. Zehirlenmeler evde kazara ölümlerin en sık karşılaşılan üçüncü nedeni olup; 35 yaş altındaki travmatik olmayan komaların en sık nedenidir. Dünyada acil servislere olan başvuruların yaklaşık % 10’unu oluşturmakta ve yoğun bakım hastalarının % 5-10’unu kapsamaktadır. 2001 yılı Devlet İstatistik Enstitüsü ve Sağlık Bakanlığı verilerine göre ülkemizdeki insidansı ise % 3,8’dir. Ülkemizde yapılan çalışmalarda intoksikasyonların %74-83 oranlarında intihar amacıyla olduğu bildirilmektedir.

Klinik toksikoloji dalının çalışma alanı, zehirlenmeye neden olan etken(ler)in analizlerin gerçekleştirilmesi (toksikolojik analiz laboratuarları) ve genel ya da özel tedavilerin uygulanması (acil servisler ve yoğun bakım üniteleri) olmak üzere iki ana bölüme ayrılabilir. Bunların yanında, her ikisi ile yakından ilişkili olacak şekilde, Zehir Danışma/Kontrol Merkezleri de, literatüre geçmiş standart bilgilerin ve belirlenmiş prosedürlerin uygulanması konusunda genellikle tedavide yer alan hekimlere, ancak kısmen de olsa diğer vatandaşlara da bilgi sağlayan ünitelerdir (Şekil).

Dünyada zehirlenmeler ve zehirlenmelere müdahale konusu nispeten yenidir. Bunun nedeni klinik toksikolojiyi de içinde barındıran genel toksikoloji disiplininin diğer ilgili disiplinlerle kıyaslandığında (farmakoloji, fizyoloji, biyokimya, patoloji vb.) daha geç, özellikle sanayi devriminden sonra sentetik kimyasalların çeşit ve miktarının aşırı artması ve her iki Dünya Savaşı’nda silah olarak bazı kimyasal maddelerin üretilip kullanılması sonucunda hızla gelişmiş olmasıdır.

Türk Toksikoloji Derneği-Klinik Toksikoloji Çalışma Grubu, ülkemizde klinik toksikolojinin eğitimi ve pratik uygulamaları konusunda yön belirleyici bir misyon üstlenmeyi amaçlamaktadır.